TRIDUUM SACRUM

Witte Donderdag, Goede Vrijdag, Paaszaterdag.

Aan de ene kant worden ze door de kerk nog steeds "Triduum sacrum" (heilige drie dagen) genoemd, aan de andere kant worden ze door steeds minder mensen als "heilige drie" beleden en gevierd.
Het is wellicht goed om er wat nader op in te gaan en ons er even in te verdiepen.

De Heilige Apostel Paulus schrijft in zijn eerste brief aan de Korintiërs:

"In de eerste plaats dan heb ik u overgeleverd wat ik ook zelf als overlevering heb ontvangen, namelijk dat Christus gestorven is voor onze zonden, volgens de Schriften, en dat Hij begraven is, en dat Hij is opgestaan op de derde dag, volgens de Schriften" (1 Kor. 15, 3-4).

Enkele verzen daarvoor in dezelfde brief schrijft de apostel:

"Broeders, ik vestig uw aandacht op het Evangelie dat ik u heb verkondigd, dat gij hebt ontvangen, waarop gij gegrondvest zijt en waardoor gij ook gered wordt" (1 Kor. 15, 1-2a)

De apostel Paulus getuigt over een aantal zeer belangrijke zaken.
Ten eerste zegt hij dat we door het Evangelie dat verkondigd is, gered worden.
Daarnaast spreekt hij over de dood, de begrafenis en de opstanding van Christus.
In de hele verkondiging van Paulus, van de overige apostelen en van de latere kerk staan deze geloofspunten steeds voorop:
Christus is voor ons gestorven en is werkelijk uit het graf opgestaan.
Dit is de Blijde Boodschap (Evangelie) waardoor vanaf het allereerste begin mensen zich hebben laten raken, vanuit deze geloofsbelijdenis lieten zij zich dopen.
Wij geloven in de levende Heer Jezus Christus.

Het klinkt misschien allemaal simpel en erg vertrouwd en ook wij belijden het steeds weer in de geloofsbelijdenis, maar de vraag die aan ieder van ons wordt gesteld blijft:

‘In hoeverre laat ik mij in mijn dagelijks, persoonlijk leven, echt raken door het Woord van God en door de Levende Heer Jezus Christus?'

Dagen van bezinning en inkeer.

Om ons daadwerkelijk te laten raken door het Woord van God en om de levende Heer Jezus Christus te ontmoeten heeft de kerk van diezelfde Heer de Sacramenten ontvangen en komt de kerkgemeenschap vierend en gedenkend samen op haar feest- en gedenkdagen.
De rituelen en symbolen in de kerk, maar ook andere activiteiten zoals bijvoorbeeld het houden van bedevaarten zijn er om ons geloof levend te houden en te voeden..

Van de ‘heilige drie dagen' kunnen we zeggen dat zij de kern en het uitgangspunt vormen van alle overige vieringen en activiteiten die wij in gelovig verband ondernemen.
Het ‘Triduum Sacrum' vormt het sluitstuk van de Goede Week en van de Veertigdagentijd.
40 dagen lang bereidt de kerk zich in soberheid en bezinnend voor op het belangrijkste feest van de christenheid, het Paasfeest.
In de laatste 3 dagen komt de kern van ons geloof vierend en gedenkend naar voren.
Dit alles beschouwende zouden op de 3 Heilige Dagen vele christenen moeten samenkomen om biddend en vierend de Heer en elkaar te ontmoeten.
Helaas moeten we constateren dat de belangstelling voor de viering van het gehele ‘Triduum' steeds meer onder druk komt te staan.
Veel mensen ervaren het "Triduum Sacrum" als een soort ‘keuzemenu'.
Men gaat, als men al ter kerke gaat, of op Witte Donderdag, of op Goede Vrijdag of naar de Paaswake op Paaszaterdag.
Velen kiezen dan voor de Paaswake op Paaszaterdag.
Men is dan, zo ervaart men dat, ook voor de Paaszondag, naar de kerk geweest.
Op deze manier slaat men ‘meerdere vliegen' in een klap.
Jammer want juist door de viering van het gehele ‘Triduum' wordt ons geloof in het sterven, begraven en verrijzen van Christus, heel bijzonder verdiept en verrijkt.
De teksten  en de rituelen van de plechtigheden zijn zeer indrukwekkend en in sommige gevallen al eeuwen oud.
De ene dag en de ene viering kan niet zonder de andere.
We leven en vieren naar Pasen toe.


-Witte Donderdag.

Vanouds worden op deze dag de paarse doeken die de kruisbeelden bedekten in de laatste weken van de 40 dagen tijd, vervangen door witte kleden.
Vanwege de herdenking van de instelling van het Priesterschap en de H. Eucharistie draagt de priester ook het witte kazuifel. De naam ‘witte' donderdag is door dit min of meer feestelijke ‘wit' gemakkelijk te verklaren.
De viering van Witte Donderdag bestaat niet enkel uit de viering van een min of meer gewone Eucharistie in de avond.

Het begint al op Witte Donderdagmorgen, of op de vooravond in de kathedraal of in een andere door de bisschop aangewezen kerk. De viering van de  "Chrisma-Mis".
Het is de H. Mis waaronder de bisschop de H.H. Oliën wijdt voor de toediening van de Sacramenten in de parochies van het bisdom.
H. Olie wordt gebruikt bij de viering van het Doopsel. Voordat het Doopsel wordt toegediend wordt de dopeling gezalfd met de Olie van de Catechumenen (geloofsleerlingen) en na het Doopsel zalft de priester of de diaken met het Heilig Chrisma (de geurige olie van de Heilige Geest)
Ook bij het Vormsel en bij de Priesterwijding wordt er gezalfd met diezelfde H. Chrisma.
Bij het H. Sacrament van de Zieken wordt de ‘Olie der Zieken' gebruikt.
De kerk kent 3 soorten olie die allemaal door de bisschop gewijd worden tijdens die Chrisma - Mis op Witte Donderdag.
Zo is Witte Donderdag echt een dag van de hele kerk, van het hele bisdom, van jong en oud.
De Oliën en de Sacramenten die gevierd gaan worden verbinden ons met Christus en met elkaar. Het is goed en interessant om eens aan deze viering deel te nemen.
De aanwezige priesters hernieuwen hun belofte van trouw aan de bisschop en alle aanwezigen beloven om te bidden voor de bisschop en de kerk.

Ook de ‘gewone' Avondmis die in veel parochiekerken wordt opgedragen heeft speciale elementen.
We denken dan aan de processie met het Allerheiligste naar het rustaltaar aan het eind van de Mis en aan het ontbloten van het altaar als teken van meelevende rouw met Christus in de Hof van Olijven.
VoetwassingTijdens de H. Mis kan er een voetwassing worden gehouden ter herinnering aan de voetwassing die Christus deed bij het Laatste Avondmaal.
Soms ziet men dat deze voetwassing wordt vervangen doordat de priester de handen wast van een aantal gelovigen, als teken van dienstbaarheid en onderlinge eenheid.
Een  mooi gezang is en blijft dan toch: ‘Ubi caritas et amor, Deus ibi est' (Waar vriendschap heerst en liefde daar is God).
Ook worden er vaak speciale offerandeprocessies gehouden of wordt er vanuit de diaconie nog eens aandacht gegeven aan de Vastenactie.
De H.H. Oliën die in de ochtend of op de  vooravond door de bisschop zijn gewijd, zijn door een aantal parochianen opgehaald en worden soms in de Avondmis aan de plaatselijke parochie aangeboden.
Ook ziet men steeds meer dat er na de Avondmis gelegenheid is tot stille aanbidding bij het rustaltaar als antwoord op de vraag van Christus aan Zijn Apostelen: ‘Kunt gij niet een uur met mij waken?'
De min of meer plechtige Avondmis met herdenking van Priesterschap en instelling van de Eucharistie die gevolgd wordt door de serene stilte van de Hof van Olijven maken deze eerste dag tot een indrukwekkend begin van het Triduum.
Hier mag men toch niet wegblijven omdat het juist de avond is waarop Christus zei:
"Blijft dit doen om Mij te gedenken".

-Goede Vrijdag.

Als men op Goede Vrijdag naar de kerk gaat wordt men niet meer getroffen door het Wit van de Witte Donderdag, maar juist door de totale leegte, stilte en rouw die de kerk heeft aangenomen.
Het Tabernakel is leeg en open, er brandt geen Godslamp of kaarslicht, geen bloemen of welke opsmuk dan ook. ‘We staan in leegte en gemis'.

In de middag om drie uur komt men in de meeste kerken bijeen om de zgn. ‘Plechtigheden van Goede Vrijdag' te vieren.
Een eenvoudige, maar zeer indrukwekkende Gebedsdienst.Kruisiging_op_Golgotha
Uit eerbied voor het sterven van Christus wordt op Goede Vrijdag de Eucharistie in het geheel niet gevierd, ook niet voor begrafenissen of wat dan ook.
In de Gebedsdienst  worden we door Lezing, Gebed en rituelen verbonden met het Lijden en Sterven van Christus.
De dienst gaat al snel over tot het lezen of zingen van het Passieverhaal van Johannes.
De grote voorbeden voor kerk en wereld, voor anders-gelovenden en voor niet-gelovenden
Zijn mooi van inhoud en verbinden ons met velen in de wereld.
Ook het ontbloten en het tonen van het Kruis, waarbij gezongen wordt:
‘Aanschouwt dit kostbaar Kruis waaraan de Redder heeft gehangen' is een prachtig onderdeel van de plechtigheid.
Zeker als eenieder wordt uitgenodigd om naar voren te komen en het Kruis te vereren door het te kussen of door een buiging te maken of door er bloemen bij te leggen of anderszins, voelt men zich bijna bij Christus op Golgotha.
In de eenvoudige Communieritus die tot slot wordt gehouden nuttigen wij de Heer vanuit het Rustaltaar en verbinden we ons met Hem.  Die Zich op een bijzondere manier geeft in de Eucharistie.
Zo komen Witte Donderdag en Goede Vrijdag ook in de liturgie weer samen.

Vaak worden deze "Plechtigheden van Goede Vrijdag" gehouden in de avonduren om in de middag plaats te maken voor het samen bidden van de Kruisweg.
Bij onze bedevaarten naar Banneux, maar ook in andere bedevaartplaatsen hoort het bidden van de Kruisweg bij het bedevaartprogramma.
Iedereen weet uit eigen ervaring hoeveel indruk het bidden van de Kruisweg maakt.
Je ervaart dan heel intens hoe onze God aan onze kant staat.
Hoe God een God van mensen is en naast ons staat en gaat ook op het moeilijkste stuk van onze levensweg.
Juist op Goede Vrijdag komen veel gelovigen samen om de Kruisweg te bidden.
Iedereen die beide vieringen op Goede Vrijdag meemaakt, Plechtigheden en Kruisweg weet hoe verschillend van aard deze vieringen zijn, hoe aanvullend op elkaar.

Natuurlijk is niet iedereen in de gelegenheid om op Goede Vrijdag tweemaal naar de kerk te gaan, soms halen we door drukke werkzaamheden nog niet eens een keer.
Het zou toch jammer zijn en ons christelijk leven tekort doen als we dan helemaal niets deden.
Op Goede Vrijdag kan men ook thuis eens een stuk lezen uit het Passieverhaal.
Men kan naar Passiemuziek luisteren of een film bekijken over het Lijden en Sterven van Christus.
Er zijn mogelijkheden genoeg, maar eenieder zal het erover eens zijn dat het voor een christen niet past als Goede Vrijdag voorbij gaat als welke willekeurige vrijdag dan ook.
Wat meer stilte en ingetogenheid past ons, ook thuis.
Als men een beetje wil beseffen met hoeveel zorg en eerbied, de kerk van eeuwen, deze dag heeft gehouden en biddend heeft ingevuld dan is het toch moeilijk voor te stellen en te verdedigen als een gelovig christenmens op Goede Vrijdag bijvoorbeeld een verjaardag viert of welk feest dan ook.
Een feest kan men toch altijd enkele dagen uitstellen.
Juist door in de familiekring te laten weten dat men een bepaald feest op deze dag niet viert is een gelovig getuigenis waaraan deze tijd zoveel behoefte heeft.
Er is immers al genoeg vervlakking en desinteresse.

Paaszaterdag.

Een dag van stilte, de dag waarop Christus rust in het graf.
De kerk viert de gehele dag geen Eucharistie. De kerk is nog steeds in rouw en stilte.
Thuis en in de kerk bereiden we ons voor op het Paasfeest dat morgen zal gevierd worden.
Daarom bestaat er die oeroude traditie dat de christenen de nacht van Paaszaterdag op Paaszondag wakend en biddend doorbrengen.
Vandaar dat wij nog steeds de Paaswake houden.Paaswaken Het liefst laat in de avond, in ieder geval als de duisternis is ingevallen.
In het duister wordt het Paasvuur en de Paaskaars ontstoken.
"Lumen Christi" zingt de priester "Deo gratias" antwoordt eenieder.
We komen inderdaad dankend samen en kijken vol verwachting naar het Licht van de wereld dat de duisternis van de dood zal verdrijven.
Niet voor niets zijn er bij de Paaswake, officieel zoveel Schriftlezingen.
We waken immers en blijven wakker en lezen hoe God vanaf de Oude Tijden bezig was met mensen. Hoe Hij uiteindelijk Zijn Zoon in de wereld zond, Die voor ons stierf en verrees.
De Paasnacht is ook de nacht van de dopelingen. Mensen komen tot nieuw leven in het Sacrament van het Doopsel en dragen het Paaslicht mee door het leven.
Helaas zijn wij moderne mensen wat ongedurig geworden en verstaan wij dat lange waken niet meer. De Paaswake wordt op velerlei punten ingekort om ons te plezieren.
Toch zou het jammer zijn als er van de ‘wake' niets meer overbleef en zo de Paaswake zou verworden tot een ‘ veredelde zaterdagavondmis'.
Samen lezen en overwegen en dan uiteindelijk de H. Eucharistie vieren is een belangrijk element van de Paasnacht.
De heilige drie dagen, ze zijn prachtig van inhoud en rijk aan vieringen die sinds mensenheugenis gehouden worden.
Maar zoals dat is met veel dingen in het leven, je moet het willen meemaken en er tijd voor vrijmaken.
Misschien een goede gelegenheid om dit jaar eens een beetje te onthaasten.
Wat dingen even laten liggen en ons wat geestelijk te verdiepen en ons te voeden met het Woord van Hem Die zegt: "Ik ben met u alle dagen tot aan de voltooiing van de wereld".
Maak eens tijd voor Hem, het zal uw eigen tijd uiteindelijk verrijken.

Plebaan Chr. N. Bergs