Bedevaart naar Noordwijk

Sint-Jeroen

Sint-Jeroenskerk
Noordwijk_JeroenkerkenVan Limburg Stirumstraat 24  
2201 JP Noordwijk
telefoon: 070 - 361 25 90
e-mail: info@stjeroenenmariaterzee.nl
website: http://www.stjeroenenmariaterzee.nl/

Speciale dag is de derde zondag in augustus.
(17 augustus is zijn feestdag)

Wie was Sint-Jeroen?
In 851 vestigde de Ierse missionaris Jeroen zich in Noordwijk. Hier stichtte hij een eerste christelijke geloofsgemeenschap. Vijf jaar later werd Noordwijk getroffen door aanvallen van de Noormannen. Zij namen dorpspastoor Jeroen gevangen en besloten hem te berechten. Hij werd verhoord, maar weigerde zijn geloof af te zweren en te offeren voor de goden van de Noormannen. Op 17 augustus 856 is hij ter dood veroordeeld en onthoofd.

Sint-Jeroen, patroon van verloren zaken.
Ruim een eeuw later werd volgens de overlevering zijn stoffelijk overschot op wonderbaarlijke wijze door de boer Nothbodo ontdekt. In aanwezigheid van graaf Dirk II van Holland en bisschop Balderik van Utrecht werden de overblijfselen opgegraven en in een plechtige processie naar de Benedictijner abdij in Egmond overgebracht.

Boven de plaats waar het gebeente van Jeroen was gevonden werd een kerk gebouwd.
Bij verbouwingswerkzaamheden rond 1300 werd in de grond een schedel aangetroffen. Meteen begonnen de klokken van de kerk spontaan te luiden en een man met vallende ziekte genas op wonderbaarlijke wijze onmiddellijk. Hierdoor werd de schedel beschouwd als het verloren gewaande hoofd van de heilige Jeroen. Het ‘hoofd’ kreeg als voorwerp van verering een prominente plaats in het kerkgebouw. Sint-Jeroen werd meer dan ooit aangeroepen als patroon van verloren zaken.

Noordwijk als bedevaartplaats.
In de jaren daarna stroomden vele pelgrims ter bedevaart naar Sint-Jeroen in Noordwijk.
In 1429 verleende Zweder, de bisschop van Utrecht, het dorp de officiële status als bedevaartplaats.
In 1450 werd het kerkgebouw door een grote brand verwoest.
Het opnieuw opgebouwde gebouw kent men in Noordwijk thans als de Oude Jeroenskerk.

De beroering rond het beleg en ontzet van Leiden in 1574 ging aan het dorp niet voorbij. De kerk kwam in protestantse handen, waardoor aan de bedevaarten een einde kwam.
Het ‘hoofd’ van Jeroen is sinds die tijd spoorloos verdwenen.

Pas in de loop van de 19de eeuw kwam er in de verering van de heilige Jeroen opnieuw een opleving. In 1892 verleende paus Leo XIII het dorp opnieuw de status van bedevaartplaats. De nog bestaande relieken van Jeroen werden in een reliekschrijn in het Sint-Jeroensaltaar van de katholieke Sint-Jeroenskerk geplaatst.

Vanuit heel wat plaatsen in het toenmalige bisdom Haarlem werden jaarlijks bedevaarttochten naar Noordwijk georganiseerd. Vele bedevaartgangers liepen de tocht vanuit de parochiekerk naar het Martelveld, de plaats waar volgens de overlevering de heilige Jeroen was terechtgesteld.
Deze vorm van bedevaart raakte vanaf halverwege de jaren zestig van de 20ste eeuw in onbruik. Gelukkig bestaat er wel een jaarlijkse stille tocht ter ere van Sint-Jeroen.

Sint-Jeroensommegang
Ter herdenking van de marteldood van Sint-Jeroen op 17 augustus 856 hield men in de Middeleeuwen in de kern van Noordwijk-Binnen ieder jaar een processie die voerde langs de toenmalige vijf ‘heilige bruggen’.
Met het verdwijnen van de bedevaarten kwam in de loop van de 16de eeuw ook hieraan een einde.

Vanaf 1997 is deze traditie in de vorm van een ‘stille’ tocht in de ochtenduren door de straten van de dorpskern op de derde zondag in augustus in ere hersteld.

De tocht begint om 8:30 uur bij de Voorstraat / hoek Sluispad.
Iedere deelnemer ontvangt daar een gidsje met beschrijving en gebeden.

De tocht leidt langs de plaatsen waar zich destijds de vijf ‘heilige bruggen’ bevonden, maar ook langs de katholieke begraafplaats met uitzicht op het vroegere Martelveld en langs de Oude Jeroenskerk.

Het eindpunt van de tocht is de katholieke Sint-Jeroenskerk. Na het zingen van het lied ‘Martelaar des Heren’ verzamelen alle deelnemers zich voor een slotgebed bij het Sint-Jeroensaltaar waarin de reliekschrijn staat opgesteld.

Na afloop van de ommegang, die ruim een uur duurt, staat voor de deelnemers in de grote zaal van het Parochiecentrum de koffie klaar.
Er is daarna gelegenheid de zondagse eucharistieviering van 10:00 uur bij te wonen.